Her değerleme uzmanı bilir: raporun kalitesini belirleyen ilk şey, dayandığı verinin kalitesidir. Türkiye'de değerleme sektörü her yıl çok büyük hacimde rapor üretiyor; ancak bu raporların içerdiği kıymetli veri — emsaller, taşınmaz nitelikleri, piyasa gözlemleri — büyük ölçüde birbirinden kopuk biçimlerde, farklı yapılarla ve çoğu zaman yeniden kullanılamaz halde arşivlerde kalıyor.
Sorunun görünümleri
- Aynı taşınmaz niteliği farklı raporlarda farklı adlarla, farklı birimlerle, farklı ölçütlerle kaydediliyor.
- Emsal bilgisi yapılandırılmamış metinlerde saklandığı için sistematik olarak taranamıyor ve doğrulanamıyor.
- Kurumlar arası veri alışverişinde ortak bir sözlük bulunmadığından, her entegrasyon yeniden ve baştan kurgulanıyor.
- Verinin kalitesini ölçecek ortak ölçütler (güncellik, kaynak güvenilirliği, doğrulanma düzeyi) yaygın değil.
Standartlaşma neyi değiştirir?
Ortak veri standartları; alan adlarından ölçü birimlerine, adres ve parsel tanımlamadan emsal niteliklerine kadar sektörün aynı dili konuşmasını sağlar. Bunun somut karşılıkları var:
- Kalite: Standart veri, karşılaştırılabilir ve denetlenebilir veri demektir; bu doğrudan rapor kalitesine yansır.
- Verim: Uzman, her raporda veriyi yeniden biçimlendirmek yerine analiz ve muhakemeye zaman ayırır.
- Teknolojiye zemin: Yapay zekâ dahil her analitik aracın ön koşulu yapılandırılmış, tutarlı veridir. Standart yoksa model de yoktur.
- Güven: Veri kaynağının ve kalitesinin izlenebilir olması, değerleme hizmetine duyulan güveni güçlendirir.
Dikkat edilmesi gereken çizgi
Veri paylaşımına ilişkin her tasarımın, kişisel verilerin korunması mevzuatına ve ticari sır niteliğindeki bilgilerin gizliliğine tam uyum içinde kurgulanması gerekir. Standartlaşma, veriyi herkese açmak değil; veriyi doğru yapıda tutmak ve yetki dahilinde, güvenli biçimde kullanılabilir kılmaktır.
Komitemiz, değerleme verisinde standartlaşmayı dijitalleşme gündemimizin kurucu başlıklarından biri olarak görüyor; bu alandaki uluslararası örnekleri inceliyor ve sektörümüze uygun yaklaşımlar üzerinde çalışıyor.